تاسيسات مورد نياز احداث استخر پرورش ماهيان گرمابي ›› معاونت بهبود تولیدات دامي جهاد کشاورزي خراسان شمالي

شروع توزیع تخم نوغان در استان خراسان شمالی

با توجه به هماهنگی های به عمل آمده توزیع تخم نوغان با قیمت هر جعبه

اطلاعیه
1. سيستم هاي آبرساني و تاسيسات لازم (مانند حوضچه فيلتراسيون – ايستگاه پمپاژ و كانال هاي آبرسان )
2. دريچه ورودي و خروجي آب
3. كانال هاي تخليه آب و حوضچه صيد
4. ساختمان استخر

مراحل ساخت استخر شامل موارد زير مي باشد :
1- نقشه برداري  2- خاكبرداري  3- انتقال خاك براي ديواره سازي  4- ديواره سازي توام با كوبيدگي   5- شيب بندي داخلي و خارجي 6- ساخت دريچه خروجي 7- ساخت كانال آبرساني و زهكش ها 8- ساخت دريچه ورودي 9- تنظيم شيب داخلي استخر
موارد 1 تا 4 توسط كارشناسان اين حرفه انجام خواهد شد و نظارت و اطلاع از موارد ديگر در حيطه دانش پرورش دهنده مي باشد .
شيب :
الف ) شيب كف استخر : شامل شيب ورودي و خروجي و شيب كناره ها به مركز (که وارد شيب ورودي خروجي مي گردد) است شيب كف استخر را معمولا حدود 2 تا 3 در هزار در نظر مي گيرند .
ب ) شيب ديواره ها : ديواره هاي داخل و خارج استخر به جهت استحكام در مقابل فشارهاي آب و همچنين عدم نفوذ آب بايد داراي شيب باشد اين شيب به نسبت ( 1 به 1 ) تا ( 1 به 8 ) مي تواند متغير باشد كه بستگي به جنس خاك و ابعاد استخر و مزرعه پشت ديواره دارد هرچه خاك ديواره سبكتر باشد شيب ديواره را بيشتر در نظر مي گيرند .

انواع ديواره ها :
1. ديواره هاي ساده : ديواره هايي كه با پركردن خاك و كوبيدن آن ساخته مي شود .
2. ديواره هسته دار: اگر بخشي از ديواره داراي خام ماسه اي بوده و آب نشست مي كند آن قسمت را برداشته و با پلاستيك يا خاك رس يا لايه نفوذ ناپذير درست مي كنند كه آن را ديواره هسته دار مي گويند .
3. ديواره ديافراگم دار : اگر كل ديوار و يا كف استخر را با يك لايه نفوذ ناپذير درست كرده و يك لايه خاك روي آن قرار دهند اصطلاحا ديواره را ديافراگم دار مي گويند .

اندازه وابعاداستخر
 موارد زير در انتخاب اندازه و ابعاد استخر تاثير دارد
1. هزينه ساخت : هر چه استخر بزرگتر باشد هزينه نسبي كمتري براي ساخت نياز دارد چون ديواره ها در استخرهاي كوچكتر سطح زيادي را اشغال مي كند .
2. كاربرد آن ها در پرورش : هدف از ساخت انواع استخر ( نوزادگاه – بچه ماهي انگشت قد و … ) در طراحي اندازه و ابعاد آن موثر است .
3. زمان لازم براي پر و خالي كردن استخر : در زمان صيد و عمليات پرورش تاثير دارند .
4. شرايط توپوگرافي زمین : اگر محدوديت توپوگرافي وجود نداشته باشد صيد به طريقه تخليه در حوضچه صيد انجام مي شود در غير اين صورت اختلاف عمق در ورودي و خروجي استخر را در حداقل ممكن انتخاب مي كنند .
به طور كلي استخرها را به صورت مستطيل شكل به نسبت ( 2 به 1 ) و يا ( 3 به 1 ) در جهت شرق به غرب احداث  مي كنند تا علاوه بر استفاده از حداكثر نور خورشيد مديريت كودهي تغذيه و صيد آسان تري را به همراه داشته باشد مناسب ترين ابعاد استخر حدود 7500 مترمربع مي باشد ( 150 متر طول و 50 متر عرض ) كه اين ابعاد براي استخرهاي ماهي انگشت قد و يا لارو ماهي كوچكتر انتخاب مي شود .

چند نكته مهم در ساخت استخر و ديواره ها :
1. اگر كانال آب از وسط تاج ديواره عبورمي كند حداقل عرض بايد 6 متر باشد .
2. اگر دو طرف ديواره استخر باشد عرض ديواره آن را 2 تا 3 متر انتخاب مي كنند .
3. اگر در يك قسمت استخر زراعت يا باغ وجود دارد عرض تاج 3 متر و شيب سمت بيرون را 1 به 4 يا بيشتر در نظر مي گيرند تا آب به بيرون درز نكند .
4. به ازاء هر 40 سانتي متر خاكريزي ديواره ، يكبار كوبيدن خاك ضروري است .
5. پس از ساخت بايست چندبار استخر را آبگيري و تخليه نمود تا خطر گل آلودگي آب در زمان ماهي دار كردن استخر از بين برد .
6. اگر خاك كف استخر حاصلخيز باشد مقداري از آن را ( حدود 15 سانتي متر ) برداشته و پس از اتمام مراحل ساخت در كف استخر مي پاشند در اين صورت براي سال اول نياز به كودهي نخواهد بود .
7. در محاسبه ارتفاع ديواره بايد گود برداري از كف نيز به آن اضافه شود .
8. معمولا يک چهارم ارتفاع ديواره را گودبرداري و سپس اقدام به ساخت ديواره مي كنند .
9. اگر قسمتي از ديواره شني باشد مي توان با افزودن آهك به آن استحكام بخشيد .

ورودي آب :
انواع ورودي آب :
1- ثقلي ( خود جاري ) بدون مصرف انرژي و با هزينه بسيار كم
2- غير ثقلي ( پمپاژ ) با صرف انرژي و هزينه زياد
الف ) آب ثقلي : معمولا از رودخانه يا كانال تامين مي گردد و در نتيجه احتمال وجود موجودات مزاحم در آن زياد است جهت جلوگيري از وجود ماهيان هرز و ضايعات ديگر در مسير كانال ورود آب ابتدا يك توري با سوراخهاي درشت براي جلوگيري از ورود اشياء درشت و با فاصله كمي توري با سوراخهاي ريزتر و در مرحله سوم توري ديگري با سوراخهاي بسيار ريز تعبيه مي كنند تا از ورود هر گونه موجودات مزاحم و يا حتي تخم ماهيان هرز به داخل استخر جلوگيري شود اصولا قبل از ورود آب از اين طريق به درون استخر اصلي مي بايست آب به درون استخر مادر يا حوضچه رسوبگير وارد و سپس به استخر اصلي انتقال يابد .
ب ) آب غير ثقلي : چون اين نمونه تامين آب معمولا از طريق چاه ها انجام مي شود و آب چاه فاقد اكسيژن لازم است بايد ترتيبي اتخاذ شود تا با متلاطم كردن آب و ورود آن به صورت پخش در هوا اكسيژن جهت تنفس ماهي ها فراهم شود .

خروجي آب :
انواع خروجی آب:
خروجي مانك : خروجي مانك مناسب ترين خروجي آب استخر است . زيرا تخليه از كف و سطح را ميسر مي سازد مانك در واقع يك پنجره خروجي بتوني است كه با برداشتن دريچه هاي جلو دهانه امكان خروج آب از طريق کانالهاي تخليه را فراهم مي كند بديهي است جهت جلوگيري از خروج ناخواسته ماهي ها از اين طريق توريهايي در پشت آن قرار داده     مي شود .
روش ريوالدي : لوله هاي قابل انعطاف كه در هنگام ساخت بدنه استخر در آن كار مي گذارد سربالاي آن را به وسيله طناب محار كرده و در زمان نياز به درون آب رها مي كنند در طرف ديگر لوله معمولا يك شير آب قرار مي دهند تا بتوان مقدار آب خروجي را تنظيم كرد شايان ذكر است در سمت بالاي لوله جهت جلوگيري از مكش و خروجي ماهي ها به وسيله تور مسدود مي گردد .
اتصال زانوئي : كاملا شبيه روش ريوالدي تنها به جاي استفاده از لوله انعطاف پذيري از زانو استفاده شده در طرف ديگر نيز شير تعبيه نمي شود .
شكاف ديواره : در اين روش فقط تخليه از سطح صورت مي گيرد و تخليه ممكن است با تخريب ديواره همراه باشد . براي استخرهاي كوچك روش ريوالدي و زانويي مناسب است اما براي استخرهاي بزرگ تر از 5 هكتار خروجي مانك بهتر است .
خروجي غيرثقلي: اين روش با استفاده از الكتروپمپ انجام مي شود كه مستلزم صرف هزينه بيشتر و دقت بالاتر است .

صفحات صافي :
در مسير ورودي به استخر جهت جلوگيري از ورود ماهيان هرز و اشياء متفرقه از انواع صافي ها استفاده مي شود و پس از ورود آب به استخرهاي رسوبگيري با رهاسازي ماهيان شكارچي ( مانند سوف اردك ماهي ، اسبله و … ) به مبارزه بيولوژيک عليه ماهيان هرز مي پردازند . يكي از اين نوع صافي ها صافي هاي شني است به صورت جداره اي حد فاصل استخر رسوب گير و استخر اصلي قرار مي گيرد كه از ورود گل و لاي و ديگر عوامل خارجي جلوگيري مي كند .
علاوه بر صافي شني از توريها نيز در ورودي آب استفاده مي كنند معمولا اندازه توري هاي را 50*75*100 سانتي متر مكعب در نظر مي گيرند حداقل ارتفاع آب از قفس توري بايد نيم متر باشد مسلما چنين صافي هايي نياز به سركشي مداوم دارند .